Mevsim Takvimi: Türkiye'de Ay Ay Meyve ve Sebze

Temmuzda yediğiniz domatesle ocakta aldığınız domatesi hiç karşılaştırdınız mı? Biri güneş gibi kokar, öteki suyu çekilmiş gibi yavandır. Mevsiminde yetişen meyve ve sebze hem daha lezzetli hem daha ucuzdur; çoğu zaman yakın bölgelerden geldiği için de daha tazedir. Bu rehberde Türkiye için ay ay bir mevsim takvimi bulacaksınız.

Takvimi okurken bilmeniz gerekenler

Türkiye geniş bir ülke ve iklimi bölgeden bölgeye çok değişir. Antalya'da mayıs başında olgunlaşan bir meyve, Doğu Anadolu'da bir iki ay sonra gelir. Seralar sayesinde de birçok ürünü yıl boyunca bulmak mümkün. Aşağıdaki liste, açık tarlada yetişen ürünlerin pazarlarda en bol ve en lezzetli olduğu dönemleri kabaca gösterir. Pazarcınıza "Bu tarla malı mı?" diye sormaktan çekinmeyin.

Kış ayları

Ocak

• Meyve: Portakal, mandalina, greyfurt, limon, kivi, elma, armut
• Sebze: Pırasa, lahana, karnabahar, brokoli, ıspanak, kereviz, havuç, turp, pazı

Şubat

• Meyve: Portakal, mandalina, greyfurt, limon, kivi, elma
• Sebze: Pırasa, ıspanak, lahana, karnabahar, kereviz, havuç, turp, roka, tere

Aralık

• Meyve: Portakal, mandalina, greyfurt, limon, kivi, elma, armut, nar
• Sebze: Pırasa, kara lahana, beyaz lahana, karnabahar, brokoli, ıspanak, kereviz, havuç, turp

Kış, narenciyenin ve kök sebzelerin mevsimidir. Zeytinyağlı pırasa, kereviz, karnabahar kızartması ve taze sıkılmış portakal suyu bu ayların yıldızlarıdır.

İlkbahar ayları

Mart

• Meyve: Portakal, limon, kivi, elma
• Sebze: Ispanak, marul, roka, taze soğan, taze sarımsak, turp, ilk enginarlar

Nisan

• Meyve: Çağla badem, yeşil erik ve sıcak bölgelerde ilk çilekler
• Sebze: Enginar, bakla, taze bezelye, kuşkonmaz, marul, ıspanak, taze soğan, ebegümeci gibi yabani otlar

Mayıs

• Meyve: Çilek, yenidünya, yeşil erik, ay sonunda ilk kirazlar
• Sebze: Enginar, bakla, bezelye, taze fasulye, semizotu, ilk kabaklar, asma yaprağı

İlkbahar yeşilin mevsimidir. Bakla ve enginar sezonu kısadır, kaçırmayın. Mayıs sonunda toplanan taze asma yaprağı, sarma için en yumuşak haldedir.

Yaz ayları

Haziran

• Meyve: Kiraz, vişne, kayısı, dut, ilk şeftaliler, ilk karpuz ve kavunlar
• Sebze: Taze fasulye, kabak, salatalık, domates, biber, ilk patlıcanlar, semizotu

Temmuz

• Meyve: Karpuz, kavun, şeftali, kayısı, erik, böğürtlen, ilk üzüm ve incirler
• Sebze: Domates, biber, patlıcan, kabak, bamya, mısır, börülce

Ağustos

• Meyve: İncir, üzüm, karpuz, kavun, şeftali, erik, ilk armutlar
• Sebze: Domates, biber, patlıcan, bamya, mısır, taze barbunya, kabak

Yaz, sebzenin bolluk zamanıdır. Kışlık salça, kurutulmuş biber ve patlıcan, közlenip dondurulmuş sebzeler bu aylarda hazırlanır. Domatesin en ucuz ve en kokulu olduğu ağustos, salça ve sos yapmak için en doğru zamandır.

Sonbahar ayları

Eylül

• Meyve: Üzüm, incir, elma, armut, ilk narlar ve ayvalar
• Sebze: Domates, biber, patlıcan, bamya, mısır, kabak, ilk balkabakları

Ekim

• Meyve: Nar, ayva, elma, armut, Trabzon hurması, kestane, ilk mandalinalar
• Sebze: Pırasa, ıspanak, karnabahar, lahana, balkabağı, kereviz, mantar

Kasım

• Meyve: Mandalina, portakal, nar, ayva, Trabzon hurması, kivi, kestane
• Sebze: Pırasa, ıspanak, kara lahana, karnabahar, brokoli, balkabağı, havuç, kereviz, turp

Sonbahar, yazın son bereketiyle kışın ilk sebzelerinin buluştuğu zamandır. Ayva tatlısı, balkabağı tatlısı, nar ekşili salatalar ve közde kestane bu dönemin sofralarını süsler.

Mevsimi değerlendirmenin yolları

• Bol olduğunda saklayın: Yazın domatesi salça ya da sos yapın, kirazı ve vişneyi çekirdeğini çıkarıp dondurun, kayısıyı kurutun.
• Pazarı izleyin: Bir ürünün fiyatı birden düşüyorsa, büyük ihtimalle tam mevsimindedir.
• Menüyü pazara göre yapın: Tarife göre alışveriş yapmak yerine, pazarda en güzel görünen sebzeye göre tarif seçin.
• Turfandaya sabır: Mevsimin ilk ürünleri pahalı ve çoğu zaman daha az lezzetlidir. Birkaç hafta beklemek hem cebe hem damağa iyi gelir.

Son söz

Mevsim takvimini mutfağınızın bir köşesine asın. Bir süre sonra ona bakmanıza gerek kalmayacak; pazara girdiğinizde tezgâhlar size hangi ayda olduğunuzu zaten söyleyecek.